emea business monitor

Αλλαγή Συμπεριφοράς: Η νέα κουλτούρα της αλλαγής

Η πανδημία έφερε έναν...άνεμο αλλαγής στον τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς επιχειρηματιών, managers, στελεχών και εργαζομένων. Κι οι ηγέτες επιθυμούν πρωτίστως να αλλάξουν την κουλτούρα της εταιρείας ή του οργανισμού που διοικούν, με στόχο τα νέα δεδομένα της «ψηφιακής» εποχής.

Όλοι μας κάτι θέλουμε να αλλάξουμε. Η πανδημία μας άλλαξε. Υφιστάμενοι θέλουν να αλλάξουν τον τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς των managers τους, οι managers θέλουν να αλλάξουν στρατηγική και οι ηγέτες επιθυμούν να αλλάξουν την κουλτούρα του οργανισμού τον οποίο διοικούν. Καθημερινά αντιμετωπίζουμε την ανάγκη για αλλαγή, τις συνέπειες της αλλαγής αυτής αλλά και της αναταραχής που παρέχει μια τέτοια διαδικασία τόσο στο συναίσθημα του καθενός αλλά και την συμπεριφορά. Άνθρωποι από το χώρο του marketing προσπαθούν να αλλάξουν την συμπεριφορά του καταναλωτή, επαγγελματίες στο χώρο των πωλήσεων να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο γίνεται η πώληση αλλά και οι γονείς…να αλλάξουν τη συμπεριφορά των παιδιών τους και ζευγάρια ακόμα προσπαθούν να αλλάξουν τη συμπεριφορά του…συντρόφου τους. Εταιρείες startup επιθυμούν να αλλάξουν τον επιχειρηματικό κόσμο και μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί να αλλάξουν τον κόσμο όλο…

Πολλά χρόνια γίνονται πολλές προσπάθειες ώστε να αλλάξουν κάποια πράγματα, κάποιες καταστάσεις και κάθε φορά διαπιστώνουμε πόσο δύσκολο είναι να επέλθει η αλλαγή. Όσο και να προσπαθούμε, όσο και να μιλάμε, να εκπαιδεύουμε, να μεταφέρουμε τις ενέργειές μας και τις ιδέες μας, η αλλαγή είναι ένα από τα πιο δύσκολο εγχειρήματα.

Και νομίζω, προσωπικά, ιδιαίτερα τον τελευταίο χρόνο, πολλά άλλαξαν, και πήραν άλλη μορφή, με βίαιο και απότομο τρόπο γιατί η πανδημία το προκάλεσε. Για άλλη μια φορά όμως θα διαπιστώσουμε πώς μια αλλαγή που δεν έχει γίνει σωστά, αλλά απότομα και με χωρίς πλήρη επίγνωση και αποδοχή του ανθρώπου, ξανα-αλλάζει και επιστρέφει στην προγενέστερη κατάσταση.

Ας πάρουμε ένα παράδειγμα. Στην οποιαδήποτε προσπάθεια αλλαγής η βασική τακτική όλων είναι η πίεση. Πιέζουμε τους εργαζομένους με διάφορους τρόπους να αποδεχτούν κάποιες αλλαγές στον τρόπο εργασίας ανακοινώνοντας νέα μέτρα, νέα στρατηγικές… Πιέζουμε τους καταναλωτές με διάφορους τρόπους να προτιμήσουν το δικό μας προϊόν συγκριτικά με του ανταγωνιστή, πιέζουμε τον πολίτη να παραμείνει στο σπίτι του και να προστατευτεί από τον ιό ώστε να μην επεκταθεί, οι γονείς πιέζουν τα παιδιά τους να αντιληφθούν γιατί χρειάζεται να αλλάξουν τον … τρόπο και τις ώρες διαβάσματος προκειμένου να τα καταφέρουν ..στη ζωή τους. Η πίεση με κάθε τρόπο, η προσπάθεια να μεταφέρεις σε κάποιον να αποδεχθεί αυτό που εσύ σκέφτεσαι και αντιλαμβάνεται δεν έχει πάντα θετικό αποτέλεσμα. Η πίεση με επιχειρήματα είναι μια μορφή στρατηγικής, η αλλαγή όμως συμπεριφοράς και αποδοχής της αναγκαιότητας μιας αλλαγής είναι κάτι τελείως διαφορετικό.

Ο άνθρωπος, στην οποιαδήποτε αλλαγή, αυτόματα αντιδρά. Αντιδρά γιατί το νιώθει απειλή ότι χάνει τον έλεγχο. Δεν αποδέχεται εύκολα το γεγονός ότι η αλλαγή δεν έχει επέλθει από τον ίδιο και τη δική του απόφαση. Έχοντας συνεργαστεί με πολλούς οργανισμούς στον τρόπο και την εφαρμογή της αλλαγής μιας κουλτούρας, είναι σημαντικό να αναφέρω τη δύναμη του συναισθήματος του κάθε εργαζόμενου, στελέχους και ατόμου που βιώνει στο άκουσμα μια αλλαγής. Ίσως θα μπορούσα να αναφέρω ότι μια μικρή αλλαγή βοηθάει και αναζωογονεί μια καθημερινότητα αλλά πιο μεγάλες αλλαγές και προσπάθειες αναδιοργάνωσης, έρχονται αντιμέτωπες με το ανθρώπινο συναίσθημα της άμυνας.

Ο άνθρωπος αμύνεται στην αλλαγή. Είναι μέρος της φύσης μας. Αμύνεται στην οποιαδήποτε αλλαγή που αφορά μια καθημερινότητα στην οποία έχει βρει τις ισορροπίες του. Σκεφτείτε ο καθένας ένα παράδειγμα από την καθημερινότητά του. Πόσο εύκολα αποφασίζουμε να κάνουμε ακόμα και μικρές αλλαγές στο χώρο του σπιτιού μας, στο διαδρομή που επιλέγουμε να πάμε στο γραφείο μας… Συγκριτικά όμως με αυτές τις αλλαγές φανταστείτε ότι μπορεί τις καρέκλες και τον καναπέ στο σπίτι μας να τους αλλάξουμε και να πειραματιστούμε χωρίς να είμαστε απόλυτα σίγουροι. Η διαφορά όμως με μια αλλαγή που αφορά στον άνθρωπο είναι ότι η καρέκλα ή ο καναπές δεν θα φέρει αντίσταση. Ο άνθρωπος όμως θα φέρει και αυτή είναι η πιο δύσκολη διαδικασία της εφαρμογής μιας αλλαγής.

Κι εδώ θα αναφερθώ στη μαγική δράση ενός καταλύτη. Καταλύτης ονομάζεται μία χημική ουσία που αλλάζει τη ταχύτητα μιας χημικής αντίδρασης χωρίς όμως να μεταβάλλεται η ίδια. Ο καταλύτης επιταχύνει την αντίδραση και η αύξηση της ταχύτητας είναι συνήθως της τάξης του 1010; Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι, μια αντίδραση που με καταλύτη γίνεται σε 1 λεπτό, χωρίς τον καταλύτη μπορεί να πάρει πολύ καιρό να πραγματοποιηθεί. Και μια αλλαγή λοιπόν χρειάζεται τους ανάλογους καταλύτες προκειμένου να είναι επιτυχημένη και γρήγορη. Ποιοί είναι οι καταλύτες που πραγματικά επιταχύνουν τη συμπεριφορά αλλαγής σε ένα άνθρωπο;

Ο έλεγχος της αντίστασης, η διευκόλυνση επιλογής, η μείωση της απόστασης, και του συναισθήματος της αβεβαιότητας, η ένδειξη της συνεργασίας. Η αντίσταση μειώνεται και είναι ελεγχόμενη όταν ο άνθρωπος δεν πιέζεται να ακολουθήσει μια απόφαση αλλά του δίνεται η δυνατότητα να έχει επιλογές. Η αυτόματη αντίδραση της αντίστασης που προκύπτει σε μια αλλαγή ελαχιστοποιείται όταν υπάρχει η δυνατότητα να δοθεί ένας κατάλογος αλλαγών και επιλογών παράλληλα. Επίσης το γεγονός που νιώθει ένας υπάλληλος ή στέλεχος ότι η αλλαγή οδηγεί σε κόστος και ταλαιπωρία σε σχέση με την προηγούμενη κατάσταση που δεν έχει κόστος για τον ίδιο, είναι ακόμη ένας σημαντικός καταλύτης ως προς την αποδοχή μιας αλλαγής. Το ανθρώπινο δυναμικό μιας επιχείρησης είναι σημαντικό να αντιληφθεί ότι αν δεν κάνει την αλλαγή δεν σημαίνει ότι δεν θα χάσει. Χρειάζεται να ενημερωθεί για το τί θα χάσει αν δεν συμμετάσχει και δεν επιλέξει την αλλαγή. Η απόσταση επίσης μειώνει την αντίσταση.

Όλοι μας έχουμε μια αντίδραση, μια άμυνα σε οτιδήποτε νέο. Ακόμα και σε νέα άτομα που γνωρίζουμε στη ζωή μας, η πρώτη εντύπωση μπορεί να είναι αρνητική ή αμυντική. Η ένταση της αντίδρασης αλλάζει όταν μειωθεί η απόσταση, δοθεί χρόνος, πληροφορίες και επέλθει η εμπιστοσύνη. Η αβεβαιότητα προκύπτει όταν πιέζουμε. Οι μεγάλες αλλαγές συνήθως γίνονται με λιγότερη πίεση και καθοδηγούμενη επικοινωνία τόση ώστε να ελαχιστοποιηθεί το συναίσθημα της αβεβαιότητας στον άνθρωπο. Τέλος ο καθένας θα συνεργαστεί όταν νιώσει ότι διαθέτει τον έλεγχο της κατάστασης, δεν απειλείται και νιώθει εμπιστοσύνη.

Η αλλαγή κουλτούρας σε ένα οργανισμό δεν είναι θέμα στρατηγικής. Είναι θέμα συναισθήματος και συμπεριφοράς. Βασίζεται στο συναίσθημα της ασφάλειας, της αποδοχής και της εμπιστοσύνης που είναι βασικοί καταλύτες στην αλλαγή μιας συμπεριφοράς αλλά και στη γενικότερη αλλαγή κουλτούρας σε ένα οργανισμό και μιας κοινωνίας ολόκληρης.

Get real time updates directly on you device, subscribe now.