Τα ορόσημα της «πράσινης» και ψηφιακής μετάβασης της Ελλάδας για το 2022

Σύμφωνα με την έκδοση «7 Ημέρες Οικονομία» της Eurobank, η χώρα μας καλείται να πραγματοποιήσει ένα σύνολο μεταρρυθμίσεων προκειμένου να καταστεί πιο βιώσιμη.

Ένα πλήθος φιλόδοξων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, οι οποίες έχουν ως στόχο να βοηθήσουν την ελληνική οικονομία να γίνει πιο βιώσιμη, ανθεκτική, αλλά και καλύτερα προετοιμασμένη για τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες της «πράσινης» και ψηφιακής μετάβασης, καλείται να υλοποιήσει η Ελλάδα το επόμενο διάστημα, σύμφωνα με την έκδοση «7 Ημέρες Οικονομία» της Eurobank.

Στο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0» περιλαμβάνονται 106 επενδύσεις και 68 μεταρρυθμίσεις που διαρθρώνονται σε 4 πυλώνες, την πράσινη μετάβαση, την ψηφιακή μετάβαση, την απασχόληση, δεξιότητες και κοινωνική συνοχή και τις ιδιωτικές επενδύσεις και μετασχηματισμός της οικονομίας.

Πόροι 30,5 δισ. έως το 2026

Η Ελλάδα αναμένει συνολικά πόρους 30,5 δισεκ. ευρώ για την περίοδο 2021-2026, εκ των οποίων 18,1 δισεκ. ευρώ σε επιχορηγήσεις και 12,4 δισεκ. ευρώ σε δάνεια. Προϋπόθεση για να επιτευχθεί η πλήρης απορρόφηση των συγκεκριμένων κεφαλαίων έως το 2026 είναι ότι η χώρα μας θα ολοκληρώσει εγκαίρως όλα τα σχετικά ορόσημα και στόχους που έχουν τεθεί. Η Κομισιόν, στις 9 Αυγούστου 2021, εκταμίευσε στην Ελλάδα με τη μορφή προχρηματοδοτήσεων το ποσό των 3,96 δισεκ. ευρώ (που αντιστοιχεί στο 13% των συνολικών επιχορηγήσεων και δανείων), ως εναρκτήριο λάκτισμα για την εφαρμογή των απαιτούμενων επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων.

H πρώτη δόση του Ταμείου Ανάκαμψης ύψους 3,6 δισεκ. ευρώ, εκ των οποίων 1,72 δισεκ. ευρώ, έχει να κάνει με επιδοτήσεις και 1,84 δισεκ. ευρώ έχει να κάνει με δάνεια, εκταμιεύτηκε στις 8 Απριλίου 2022, μετά από τη θετική αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις 28 Φεβρουαρίου, καθώς η χώρα μας ολοκλήρωσε με επιτυχία τα δεκαπέντε ορόσημα που συνδέονταν με το πρώτο αίτημα πληρωμής.

Τα συγκεκριμένα ορόσημα αφορούσαν μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις στους τομείς της ενεργειακής απόδοσης, της ηλεκτρικής κινητικότητας, της διαχείρισης αποβλήτων, της αγοράς εργασίας, της φορολογίας, του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, των δημόσιων μεταφορών, καθώς και του συστήματος λογιστικών και λοιπών ελέγχων της Ελλάδας για την εφαρμογή του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

Τα 65 ορόσημα

Ωστόσο, η χώρα μας θα πρέπει να εκπληρώσει επιπλέον εξήντα πέντε ορόσημα έως το τέλος του 2022, για να μπορέσει να διεκδικήσει ακόμα 2 δόσεις συνολικού ύψους 5,3 δισεκ. ευρώ.

Πιο συγκεκριμένα, η δεύτερη δόση ύψους 1,72 δισεκ. ευρώ αφορά μόνο επιδοτήσεις και συνδέεται με εικοσιπέντε 25 ορόσημα, τα οποία θα πρέπει να ολοκληρωθούν έως το τέλος του 2ου τριμήνου του 2022.

Μερικά από τα από τα ορόσημα αυτά έχουν ξεκινήσει να υλοποιούνται ή/και τείνουν να ολοκληρωθούν πριν τη λήξη της προθεσμίας, όπως η μεταρρύθμιση για την απλούστευση της αδειοδότησης των ΑΠΕ, ο ψηφιακός μετασχηματισμός των ΜμΕ μέσω συστήματος κουπονιών (voucher), το στρατηγικό σχέδιο για την επαγγελματική εκπαίδευση, κατάρτιση, και διά βίου μάθηση, ο καθορισμός των προδιαγραφών για τη διασύνδεση των ηλεκτρονικών ταμειακών μηχανών και των POS με την ΑΑΔΕ, η παροχή φορολογικών και οικονομικών κινήτρων για τη δημιουργία οικονομιών κλίμακας μέσω συνεργασιών και εταιρικών μετασχηματισμών των ΜμΕ, ο οικονομικός μετασχηματισμός του γεωργικού τομέα και η δημιουργία νέων βιομηχανικών πάρκων.

Η τρίτη δόση ύψους 3,6 δισεκ. ευρώ, εκ των οποίων 1,72 δισεκ. ευρώ σχετίζεται με επιδοτήσεις και 1,84 δισεκ. ευρώ δάνεια, συνδέεται με την επίτευξη επιπλέον σαράντα ορόσημων έως το τέλος του 4ου τρίμηνου του 2022, κάτι που καθιστά την έγκριση της εκταμίευσής της ακόμα πιο απαιτητική.

Οι απαραίτητες μεταρρυθμίσεις έως τέλος 2022

Οι μεταρρυθμίσεις που θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί έως το τέλος του έτους συνοψίζονται στους εξής άξονες: ενεργειακή αναβάθμιση του κτιριακού αποθέματος της χώρας (ήτοι δεύτερος και τρίτος κύκλος του εξοικονομώ) και κατάρτιση πολεοδομικών σχεδίων κατ’ εφαρμογή της πολεοδομικής μεταρρύθμισης, θέσπιση πλαισίου εγκατάστασης και λειτουργίας υποδομών φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων και εφαρμογή νέας ρύθμισης της αγοράς ηλεκτροκίνησης για την υποχρέωση παροχής δημόσιας υπηρεσίας από λεωφορεία, νέο δίκτυο οπτικών ινών σε κτίρια και κατοικίες, νέα νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων για την εφαρμογή βιώσιμης υγειονομικής ταφής και ανακύκλωσης (χωριστή συλλογή των βιολογικών αποβλήτων και των μετάλλων, του χαρτιού, του γυαλιού και του πλαστικού έως το τέλος του 2022) και μεταρρύθμιση της πολιτικής για τα ύδατα για την αειφόρο χρήση των πόρων, ψηφιοποίηση αρχείων και συναφών υπηρεσιών, παροχή «πελατοκεντρικών» υπηρεσιών δημόσιας διοίκησης, μέσω της απλούστευσης και της βελτίωσης των διαδικασιών, των βελτιώσεων στα συστήματα και της συμμόρφωσης με τις ευρωπαϊκές στρατηγικές και πολιτικές, πρωτοβουλίες που σχετίζονται με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών στην ψηφιακή μετάβαση και τον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης, βελτίωση της ανθεκτικότητας, της προσβασιμότητας και της βιωσιμότητας της υγειονομικής περίθαλψης, νέο πλαίσιο καταπολέμησης του λαθρεμπορίου, καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και της διαφθοράς, βελτίωση της αποτελεσματικότητας του συστήματος δικαιοσύνης, νομοθεσία για τη μεταρρύθμιση της απασχόλησης στον πολιτιστικό τομέα και δημοσίευση της πρόσκλησης υποβολής προτάσεων για τον ψηφιακό μετασχηματισμό του αγροτοδιατροφικού τομέα (ήτοι ανάπτυξη μεγάλης κλίμακας ανοικτής ψηφιακής γεωργικής υποδομής και γνωστικού γεωργικού περιβάλλοντος για την παραγωγική διαδικασία και τη διαχείριση των φυσικών πόρων).

Δεν χωρά αμφιβολία ότι η Ελλάδα έχει κάνει σημαντική πρόοδο όσον αφορά την υλοποίηση του σχεδίου, καθώς και του ευρύτερου προγράμματος μεταρρυθμίσεων. Αυτό εξάλλου επιβεβαιώνεται και από τη θετική αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στα πλαίσια της 14ης έκθεσης ενισχυμένης εποπτείας, η οποία δημοσιεύτηκε στις αρχές αυτής της εβδομάδας. Σύμφωνα με την Κομισιόν, οι ελληνικές αρχές έχουν κάνει όλες τις απαραίτητες ενέργειες για να επιτύχουν τις συγκεκριμένες δεσμεύσεις που είχαν στους τομείς της δημόσιας οικονομικής διαχείρισης, της φορολογίας ακινήτων, των επιδομάτων αναπηρίας, των περιβαλλοντικών επιθεωρήσεων και της δικαιοσύνης, ενώ συμφώνησαν και για την επέκταση της εντολής (mandate) του Ελληνικού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας.

Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

Η Ελλάδα κατάφερε να ολοκληρώσει ευρύτερες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, συμπεριλαμβανομένης της μεταρρύθμισης των δημοσίων συμβάσεων και τη δημιουργία τμήματος Στατιστικής Δικαιοσύνης στο Υπουργείο Δικαιοσύνης. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή έδωσε το πράσινο φως για την έξοδο της Ελλάδας από το καθεστώς ενισχυμένης εποπτείας στις 20 Αυγούστου του 2022. Ωστόσο, υπάρχουν ακόμα και εκκρεμείς δεσμεύσεις, ιδίως όσον αφορά τις μεταρρυθμίσεις στον τομέα των πολιτικών του χρηματοπιστωτικού τομέα, της πρωτοβάθμιας περίθαλψης, του κτηματολόγιου, της κωδικοποίησης της εργατικής νομοθεσίας και της επίτευξης των συμφωνηθέντων στόχων για εκκαθάριση ληξιπρόθεσμων οφειλών, όπου πρέπει να ολοκληρωθούν έως τον Οκτώβριο του 2022.

Τέλος, η χώρα μας παρά την προσήλωση της στην εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων, έχει μπροστά της μια μεγάλη λίστα από ορόσημα/δεσμεύσεις, τα οποία πρέπει να ολοκληρώσει επιτυχώς σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα. Πρόκειται για διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις οι οποίες έχουν ως σκοπό να αυξήσουν την παραγωγικότητα, μέσω της βελτίωσης του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και της ψηφιοποίησης του κράτους και της οικονομίας, να ενισχύσουν τον ανταγωνισμό στις αγορές προϊόντος και να αυξήσουν το ποσοστό συμμετοχής του ενεργού πληθυσμού στο εργατικό δυναμικό. Η πλήρης εφαρμογή του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, δηλαδή η χρήση του συνόλου της χρηματοδότησης και η πλήρης εφαρμογή των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, είναι εξαιρετικά σημαντική, καθώς δύναται να συνεισφέρει σημαντικά στην άνοδο του πραγματικού ΑΕΠ της χώρας μας τα επόμενα χρόνια (κατά 6,9% σε σχέση με το σενάριο βάσης βάσει των εκτιμήσεων της ΤτΕ ή 7,3% βάσει των εκτιμήσεων του ΣΟΕ).