Χρήστος Σαρτζετάκης: Η ιστορία του αδέκαστου δικαστικού που τίμησε το αξίωμα του Προέδρου της Δημοκρατίας

Ένας εμβληματικός δικαστής που προσωποποίησε την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, ένας ιδιαίτερος άνθρωπος αφοσιωμένος στη δημοκρατία και το Σύνταγμα, μία προσωπικότητα που τίμησε την Ελλάδα, την αξιοκρατία και την ισονομία μέχρι την τελευταία ημέρα της ζωής του.

Ένας από τους σημαντικότερους ανθρώπους της ελληνικής δικαιοσύνης, πρώην πρόεδρος της Δημοκρατίας αλλά και ανώτατος δικαστής του Αρείου Πάγου, ο Χρήστος Σαρτζετάκης,
απεβίωσε σε ηλικία 93 ετών.
Η δράση του πολύ σημαντική, με κυριότερο σημείο την επίμονη και γενναία του στάση στη διαλεύκανση της υπόθεσης Γρηγορίου Λαμπράκη, όπου ένας δικαστικός “τα βάζει” με όλο το σύστημα προκειμένου να παραμείνει αντικειμενικός και να διαλευκάνει την υπόθεση που ανέλαβε

Γεννήθηκε στις 6 Απριλίου 1929 στη Νεάπολη Θεσσαλονίκης. Σπούδασε νομική στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και το 1955 εισήλθε στο δικαστικό κλάδο. Ήταν παντρεμένος με την Έφη Αργυρίου κι είχε και μία κόρη.

Το 1956 υπηρέτησε ως Ειρηνοδίκης στην Κλεισούρα Καστοριάς. Αργότερα, το 1963 υπηρέτησε στο Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης, και έγινε αρκετά γνωστός ως ανακριτής στην υπόθεση της δολοφονίας του βουλευτή της Αριστεράς, Γρηγόρη Λαμπράκη. Διεξήγαγε την ανάκριση χωρίς να υποκύψει σε πολιτικές πιέσεις και απειλές που δέχτηκε από την τότε πολιτική και δικαστική εξουσία, παραμένοντας αδέκαστος, κάνοντας σωστά τη δουλειά του.

Μάλιστα, η τότε γενναία του στάση κατεγράφη στην ταινία “Ζ’ του Κώστα Γαβρά.  Το 1968, επί Χούντας, απολύθηκε από το δικαστικό σώμα και στη συνέχεια συνελήφθη δύο φορές, βασανίστηκε στο ΕΑΤ-ΕΣΑ και φυλακίστηκε, χωρίς δίκη. Απολύθηκε από τις φυλακές της Χούντας μετά από διεθνή κατακραυγή το 1971. Με την πτώση της δικτατορίας αποκαταστάθηκε στην υπηρεσία του τον Σεπτέμβριο του 1974 με τον βαθμό του Εφέτη.

Το 1976 συμμετείχε στη σύνθεση του Συμβουλίου Εφετών η οποία απέρριψε το αίτημα της Γερμανίας για την έκδοση του Ρολφ Πόλε, καταζητούμενου για τρομοκρατική δράση, με το σκεπτικό ότι τα εγκλήματά του είναι πολιτικά και ως εκ τούτου η έκδοσή του απαγορεύεται από το ελληνικό Σύνταγμα.

Ο τότε Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου άσκησε πειθαρχική δίωξη κατά των τριών πλειοψηφησάντων δικαστών (Κ. Αλεξόπουλος, Σ. Βάλλας, Χ. Σαρτζετάκης) γι’ αυτή τη απόφαση, γεγονός που θεωρήθηκε ανεπίτρεπτη παρέμβαση στη δικαστική ανεξαρτησία. Έπειτα, το 1981 προήχθη στον βαθμό του Προέδρου Εφετών και το 1982 στον βαθμό του Αρεοπαγίτη. 

Η εκλογή του ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας

Κατά την περίοδο του τέλους της πρώτης προεδρικής θητείας του Κωνσταντίνου Καραμανλή, το ΠΑΣΟΚ, πρότεινε τον Χρήστο Σαρτζετάκη ως Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Η εκλογή του έγινε από τη Βουλή στις 29 Μαρτίου 1985 και η θητεία έληξε στις 5 Μαΐου 1990, με την επανεκλογή του Κωνσταντίνου Καραμανλή στο ανώτατο πολιτειακό αξίωμα.

Ο Χρήστος Σαρτζετάκης άσκησε τα καθήκοντά του με εξαιρετική προσήλωση στο Σύνταγμα, ιδιαίτερα την περίοδο Ιουνίου 1989 – Απριλίου 1990, όταν οι εκλογικές αναμετρήσεις δεν έδωσαν απόλυτη πλειοψηφία σε κανένα κόμμα.

Κατά τη διάρκεια της θητείας του, με πανηγυρικούς λόγους, διαγγέλματα και μελετήματα, υπεραμύνθηκε της Ελληνικής Ιδέας και υποστήριξε επανειλημμένα με στόμφο και πάθος τα ελληνικά εθνικά δίκαια και τη μοναδικότητα του ελληνικού έθνους ως «αναδέλφου» γένους. Μετά από λάθος επιλογές του σε ζητήματα επικοινωνίας και δημόσιας εικόνας, ο τύπος στράφηκε εναντίον του με άσχημα σχόλια. 

Μετά το 1990 αποσύρθηκε σε μεγάλο βαθμό από τη δημόσια ζωή, αλλά αρθρογραφούσε τακτικά σε εφημερίδες και δημοσίευε κείμενα στην ιστοσελίδα του (www.sartzetakis.gr). Τα άρθρα του αποτέλεσαν όμως ιδιαίτερα σημαντικές παρεμβάσεις σε πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο, λόγω του κύρους, την θετικής άποψης της κοινής γνώμης και της διεθνούς φήμης του.

Στις 3 Φεβρουαρίου 2022 έφυγε από τη ζωή και πέρασε στην ιστορία ως ένα σύμβολο για την δημοκρατία και την ελληνική δικαιοσύνη. Ο κόσμος σίγουρα θα θυμάται τον Χρήστο Σαρτζετάκη για την προσήλωσή του στις δημοκρατικές αξίες, το σύνταγμα και το ήθος του αλλά ταυτόχρονα για το σπουδαίο έργο του σε δικαστικό και πολιτικό επίπεδο. Όσοι τον γνώριζαν προσωπικά θα προσθέσουν και την πλούσια ιστορία ζωής του, που υπήρξε άρρηκτα συνδεδεμένη με την ιστορία της μεταπολεμικής Ελλάδας…