emea business monitor

Επικίνδυνα γερασμένος ο ελληνικός στόλος αυτοκινήτων

Η Ελλάδα έχει από τους πιο γερασμένους στόλους αυτοκινήτων και φορτηγών στην Ε.Ε

Βαριά ίχνη γήρανσης παρουσιάζει ο στόλος των οχημάτων που κυκλοφορεί στη χώρα, ανοίγοντας διάπλατα τη συζήτηση περί παροχής κινήτρων για την ανανέωσή του. Τα οποία ακόμα δεν έρχονται, με εξαίρεση τα ηλεκτρικά. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης Κατασκευαστών Αυτοκινήτων (ACEA) η Ελλάδα έχει τον τέταρτο πιο γερασμένο στόλο αυτοκινήτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Συγκεκριμένα o μέσος όρος της ηλικίας των αυτοκινήτων στην Ελλάδα είναι τα 15,7 χρόνια, των βαν 18,9 χρόνια, των φορτηγών 20,9 χρόνια και των λεωφορείων 20,4 χρόνια.

Σήμερα, ο μέσος όρος ηλικίας στη χώρα μας φλερτάρει με τα 16 έτη και είναι από τους μεγαλύτερους της Ευρώπης, όταν στο Λουξεμβούργο ο αντίστοιχος μέσος όρος ηλικίας των αυτοκινήτων είναι τα 6,2 έτη, στο Βέλγιο τα 7,7 έτη και στην Αγγλία τα 8,5 έτη.

Ο μεγάλος όγκος εισαγόμενων μεταχειρισμένων αυτοκινήτων από το εξωτερικό, ειδικά την περίοδο της οικονομικής κρίσης, αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αιτίες αύξησης του μέσου όρου ηλικίας των ελληνικών αυτοκινήτων.

Η πανδημία του κορωνοϊού θα μπορούσε ν’ αποτελέσει καταλυτικό παράγοντα στην περαιτέρω αύξηση της μέσης ηλικίας των οχημάτων κατά 4 με 6 μήνες. Αυτό διότι εκατομμύρια άνθρωποι μετακινούνται λιγότερο, ενώ έχει βρει πρόσφορο έδαφος η εργασία από το σπίτι.

Το βασικότερο χαρακτηριστικό που τα εισαγόμενα αυτοκίνητα αποτελούν τη βασική αιτία της αύξησης του μέσου όρου της ηλικίας του ελληνικού στόλου είναι ότι η μέση ηλικία των εισαγόμενων επιβατικών αυτοκινήτων κινείται πλέον στα 10,6 έτη, ενώ μόλις το 5,6% έχει σύγχρονη τεχνολογία Euro 6, που θεωρείται αποδεκτή για τα περιβαλλοντολογικά δεδομένα. Και αφού οι πωλήσεις καινούριων αυτοκινήτων, παρά τη διαρκή άνοδό τους τα τελευταία χρόνια, κυμαίνονταν σε χαμηλά επίπεδα, φυσικό επόμενο ήταν η αύξηση του μέσου όρου ηλικίας.

Είναι γεγονός πως διαθέτουμε των τέταρτο πιο γερασμένο στόλο καθώς η οικονομική κρίση της τελευταίας δεκαετίες επηρέασε απόλυτα και τον τομέα της αυτοκίνησης. Το πιο ενδιαφέρον στοιχεία είναι πως ενώ η νέα τάση για πιο οικολογικά και λιγότερο ρυπογόνα μοντέλα είναι καθολικά αποδεκτή από όλους τους ευρωπαϊκούς πολίτες, δεν δίνονται όμως οι ίδιες ευκαιρίες και φορολογικές ελαφρύνσεις για του κατοίκους της βόρειας και νότιας Ευρώπης..

Σήμερα, τα φαινόμενα εισαγωγής αυτοκινήτων παλιάς τεχνολογίας έχουν περιοριστεί, καθώς στόχος του οικονομικού επιτελείου είναι να εισαχθούν νέα σε ηλικία μεταχειρισμένα αυτοκίνητα, σταματώντας τις αθρόες εισαγωγές ρυπογόνων αυτοκινήτων. Αυτός είναι και ο βασικός λόγος που στα παλιάς αντιρρυπαντικής τεχνολογίας αυτοκίνητα τα ποσοστά επιβάρυνσης στο Τέλος Ταξινόμησης είναι ιδιαίτερα αυξημένα. Ο «γερασμένος» ελληνικός στόλος δείχνει ότι ο Έλληνας οδηγεί αυτοκίνητο με παλιά αντιρρυπαντική τεχνολογία, συμβάλλοντας κατά πολύ στην περαιτέρω επιβάρυνση της ήδη μολυσμένης ατμόσφαιρας των πόλεων. Παράλληλα, δεν γνωρίζει ακριβώς τα πραγματικά χιλιόμετρα ενός εισαγόμενου αυτοκινήτου, αφού δεν υπάρχει διασύνδεση των ελληνικών ΚΤΕΟ με τα αντίστοιχα του εξωτερικού για να διασταυρωθούν τα δεδομένα κα τα στοιχεία.

Ένα σημαντικό βήμα για την επίλυση του θέματος και τη μείωση του μέσου όρου της ηλικίας στην Ελλάδα μπορεί να θεωρηθούν τα κίνητρα απόκτησης ηλεκτρικών αυτοκινήτων, που ανακοινώθηκαν πρόσφατα από την ελληνική κυβέρνηση, παράλληλα με την καμπάνια προβολής των περισσοτέρων εισαγωγέων για την απόκτηση «καθαρότερων» αυτοκινήτων

Πληροφορίες αναφέρουν ότι το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών βρίσκεται σε συνεννόηση με το Υπουργείο Οικονομικών, πέρα από τα κίνητρα για την ηλεκτροκίνηση, να δοθούν κίνητρα για αγορά «καθαρών» μεταχειρισμένων ΙΧ, αλλά και κίνητρα για την ανανέωση του στόλου των φορτηγών!»

Ως προς τα μέτρα αντιμετώπισης, ο Σύνδεσμος Εισαγωγέων Αντιπροσώπων Αυτοκινήτου (ΣΕΑΑ), προτείνει κλιμάκωση του κόστους χρήσης, με βάση την αντιρρυπαντική τεχνολογία, να υπάρξουν μειωμένα τέλη κυκλοφορίας και τέλη διοδίων για τα νεότερα οχήματα, να υπάρξουν κυκλοφοριακές ελευθερίες στα νεότερα οχήματα, ισχυρές επιδοτήσεις των επαγγελματιών μεταφορέων, να δοθούν κίνητρα για τα φορτηγά ιδιωτικών επιχειρήσεων, να υπάρξουν αυστηροί κανόνες για τις επιχειρήσεις που επιμένουν να χρησιμοποιούν υπέργηρα οχήματα για μεταφορές με πιο συχνούς τεχνικούς ελέγχους, καλύτερη εφαρμογή του «πράσινου» δακτυλίου και αυστηροί έλεγχοι στους ξένους μεταφορείς που διακινούν, πολλές φορές παράτυπα, φορτία με παλαιότερα οχήματα.

Η κατάσταση στην Ευρώπη

Η Λιθουανία έχει τον πιο γερασμένο στόλο αυτοκινήτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση με 16,9 χρόνια, με την Εσθονία να ακολουθεί με 16,7 χρόνια και την Ρουμανία να βρίσκεται στη τρίτη θέση με 16,3 χρόνια. Πίσω από την Ελλάδα συναντάμε την Τσεχία (14,8 χρόνια), την Ουγγαρία (14,2 χρόνια) και τις Σλοβακία, Λετονία και Πολωνία (13,9 χρόνια).

Τον νεότερο στόλο τον έχει το Λουξεμβούργο με 6,4 χρόνια, με το Ηνωμένο Βασίλειο να ακολουθεί με 8 χρόνια.

Ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι τα 10,8 χρόνια για τα αυτοκίνητα, τα 10,9 χρόνια για τα βαν, τα 12,4 χρόνια για τα φορτηγά και τα 11,4 χρόνια για τα λεωφορεία

Σύμφωνα με έρευνα του ΙΟΒΕ, πάνω από το 50% του στόλου αποτελείται από οχήματα από 10 έως 20 ετών, ενώ το 37% του στόλου είναι άνω των 19 ετών. Η κατάσταση αυτή δείχνει ότι είναι επιβεβλημένη η αλλαγή των οχημάτων, με νέα, πιο ασφαλή και «καθαρά». Η καθυστέρηση στην ανανέωση του στόλου οφείλεται τόσο στην καθιερωμένη πρακτική των καταναλωτών να διατηρούν επί μακρόν τα οχήματά τους, όσο και στην κρίση μετά το 2008 όπου δεν επέτρεψε σε μεγάλο μέρος του πληθυσμού την αγορά νέου οχήματος.

Όταν όμως τα ταμεία δεν ξεχειλίζουν από ρευστότητα, με ποιο τρόπο μπορεί η πολιτεία να επιδοτήσει την ανανέωση του στόλου; Στην παρούσα φάση φαίνεται ότι δεν υπάρχουν πολλά περιθώρια ευθείας επιδότησης της ανανέωσης του στόλου των φορτηγών, ο οποίος είναι ιδιαίτερα επικίνδυνος λόγω της ηλικίας του. Ωστόσο, χωρίς να θέλει να αποκλείσει κανένα ενδεχόμενο, η κυβέρνηση και τα συναρμόδια υπουργεία εξετάζουν όλα τα ενδεχόμενα.

Τα στοιχεία θέλουν τα βαριά φορτηγά της χώρας μας να σπάνε κάθε ρεκόρ ηλικίας, ενώ και τα Ι.Χ. ανήκουν στους «γερασμένους» στόλους της Ευρώπης. Ο αυξημένος μέσος όρος ηλικίας των οχημάτων που κυκλοφορούν στους ελληνικούς δρόμους αποτελεί επιβαρυντικό παράγοντα τόσο για την οδική ασφάλεια όσο και για το περιβάλλον.

Σήμερα ο στόλος των Ι.Χ. στην Ελλάδα μετράει 15 χρόνια κατά μέσον όρο, ενώ ο αντίστοιχος δείκτης της Ε.Ε. διαμορφώνεται στα 10 έτη, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του ACEA (European Automobile Manufacturers Association). Από τα 5,126 εκατ. αυτοκίνητα που κυκλοφορούν στη χώρα, τα 3,733 εκατ. είναι άνω των δέκα ετών. Τον νεότερο στόλο συναντά κανείς στο Λουξεμβούργο (6,3 έτη μέση ηλικία) ενώ στη Λιθουανία τα ιδιωτικά αυτοκίνητα μετρούν σχεδόν 17 χρόνια ζωής κατά μέσον όρο.

Μεγαλύτερο μέσον όρο ηλικίας από αυτόν της Ελλάδα συναντά κανείς στα Ι.Χ. της Ρουμανίας (16,2 έτη), της Λετονίας (16 έτη) και ακολουθεί η ουραγός Λιθουανία (16,9 έτη). Πέραν όμως του γεγονότος ότι η χώρα μας έχει τον τέταρτο γηραιότερο στόλο στην Ε.Ε., ιδιαίτερα ανησυχητικός είναι ο ρυθμός αύξησης του στόλου στη χώρα. Με τον μέσο όρο της Ε.Ε. να αυξάνει το σύνολο των οχημάτων της κατά 2% (2015-2016), η Ελλάδα βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο ρυθμού αύξησης (0,6%), με μοναδική εξαίρεση τη Λετονία η οποία εμφανίζει μείωση του στόλου (-1,6%).

Στον αντίποδα, χωρίς μεγάλες αποκλίσεις από την Ε.Ε., καταγράφεται η κατοχή Ι.Χ. στην Ελλάδα, η οποία φτάνει τα 476 ανά 1.000 κατοίκους, με τον μέσο όρο της Ε.Ε. να φτάνει τα 511. Η χώρα με τα λιγότερα Ι.Χ. ανά 1.000 κατοίκους είναι η Ρουμανία (278) και με τα περισσότερα το Λουξεμβούργο (645 ανά 1.000 κατοίκους).

Την ίδια στιγμή, η χώρα μας έχει να επιδείξει τον γηραιότερο στόλο φορτηγών, ο οποίος φτάνει τα 21 χρόνια κατά μέσον όρο, με τον αντίστοιχο ευρωπαϊκό να διαμορφώνεται στα 11,7 έτη. Ο νεότερος στόλος φορτηγών συναντάται στη Σουηδία όπου η ηλικία του ανέρχεται σε μόλις 6,2 χρόνια κατά μέσον όρο.

Σύμφωνα με σχετική μελέτη του ΕΜΠ, οι δείκτες επικινδυνότητας για βαρέα οχήματα θέλουν τα φορτηγά ηλικίας 16-20 ετών να εμπλέκονται κατά 33,5 περισσότερες φορές σε ατυχήματα σε σχέση με αντίστοιχα οχήματα ηλικίας έως 5 ετών. Επίσης, ο αριθμός θυμάτων είναι 12,5 φορές μεγαλύτερος από αυτόν των οχημάτων ηλικίας έως 5 ετών.

Με δεδομένη μάλιστα τη συζήτηση περί χρήσης εναλλακτικών καυσίμων, ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι η χώρα μας εμφανίζει σχεδόν μηδενικά ποσοστά χρήσης ηλεκτρικών Ι.Χ. οχημάτων, υβριδικών (συνδυασμένα με ηλεκτροκίνηση) και φυσικού αερίου. Ειδικότερα, το 91% του στόλου των Ι.Χ. κινείται με βενζίνη, μόλις το 5,8% με πετρέλαιο και υβριδικά λιγότερο από 1% (0,3%).

Το μόνο βέβαιο, σύμφωνα με τις έως τώρα πληροφορίες, είναι ότι δεν αναμένεται να δούμε ξανά ένα νέο πρόγραμμα απόσυρσης παλαιών Ι.Χ., όπως αυτά που έχουμε κατά καιρούς συνηθίσει. Μεταξύ των ζητημάτων που εξετάζονται είναι η αυστηροποίηση των ελέγχων των εισαγόμενων μεταχειρισμένων οχημάτων, ώστε να πάψει η χώρα να γίνεται υποδοχέας των «σαράβαλων» της υπόλοιπης Ευρώπης.

Οι ξένες πινακίδες

Ταυτόχρονα, προγραμματίζεται η ενίσχυση των ελέγχων των Ι.Χ. που κυκλοφορούν με ξένες πινακίδες, καθώς το φαινόμενο έχει αυξηθεί ραγδαία, κυρίως λόγω των περιορισμένων ελέγχων που διεξάγονται στους δρόμους. Αποτέλεσμα είναι η πλειονότητα αυτών των οχημάτων να κινείται χωρίς τους απαιτούμενους τεχνικούς ελέγχους, καθώς δεν είναι δηλωμένα σε καμία ελληνική αρχή.

Ως προς τις προτάσεις για τη μορφή των κινήτρων που θα δοθούν, αυτά θα συνδέονται με τις εκπομπές ρύπων και την ηλικία των οχημάτων.

Ως προς τα μέτρα αντιμετώπισης, ο Σύνδεσμος Εισαγωγέων Αντιπροσώπων Αυτοκινήτου (ΣΕΑΑ), προτείνει κλιμάκωση του κόστους χρήσης, με βάση την αντιρρυπαντική τεχνολογία, να υπάρξουν μειωμένα τέλη κυκλοφορίας και τέλη διοδίων για τα νεότερα οχήματα, να υπάρξουν κυκλοφοριακές ελευθερίες στα νεότερα οχήματα, ισχυρές επιδοτήσεις των επαγγελματιών μεταφορέων, να δοθούν κίνητρα για τα φορτηγά ιδιωτικών επιχειρήσεων, να υπάρξουν αυστηροί κανόνες για τις επιχειρήσεις που επιμένουν να χρησιμοποιούν υπέργηρα οχήματα για μεταφορές με πιο συχνούς τεχνικούς ελέγχους, καλύτερη εφαρμογή του «πράσινου» δακτυλίου και αυστηροί έλεγχοι στους ξένους μεταφορείς που διακινούν, πολλές φορές παράτυπα, φορτία με παλαιότερα οχήματα.

Get real time updates directly on you device, subscribe now.